Kant'ın Ahlak Metafiziğinde Evrenselliğin Hukuki Çözümlemesi

ÖZET Hukukun başlıca sorunları olan genellik ve geçerlilik Immanuel Kant'ın evrensel yasa arayışını incelemeyi gerektirmektedir. Kant evrensel ilkeleri ararken hukuka dair belirlemeler yapmaktadır. Bu çalışmada hak ve hukuk kavramları Kant'ın kapsayıcı ve bütünleştirici sisteminde tahlil edilmektedir. Ahlak Metafiziği'nin Temellendirilmesi (1785) eserinde temeller görülürken Ahlak Metafiziği (1797) eserinde hakka ve yasal düzenlere dair bir doktrin kurulmaktadır. Kant'ın ideal sisteminde yasal mevzuat değil yasaların temellendiği ilkelerin belirlenmesi esastır. Bu belirleme aynen ahlak yasasında olduğu gibi sonuçlarla ilgilenmez. Bir eylemin sonucunun iyi olup olmaması sorun teşkil etmez. Eylemin dayandığı ilkenin iyi olması, dolayısıyla hukuki açıdan da eylemin dayandığı yasanın iyi olması gerekir. Böyle bir yasanın olanağı da Kantçı metinlerin çözümlenmesi ile izah edilebilir. Anahtar Sözcükler:Ahlak metafiziği, Kant ahlakı, ahlak ve hukuk, evrensellik, evrensel yasa. ABSTRACT Hukukun başlıca sorunları olan genellik ve geçerlilik Immanuel Kant'ın evrensel yasa arayışını incelemeyi gerektirmektedir. Kant evrensel ilkeleri ararken hukuka dair belirlemeler yapmaktadır. Bu çalışmada hak ve hukuk kavramları Kant'ın kapsayıcı ve bütünleştirici sisteminde tahlil edilmektedir. Ahlak Metafiziği'nin Temellendirilmesi (1785) eserinde temeller görülürken Ahlak Metafiziği (1797) eserinde hakka ve yasal düzenlere dair bir doktrin kurulmaktadır. Kant'ın ideal sisteminde yasal mevzuat değil yasaların temellendiği ilkelerin belirlenmesi esastır. Bu belirleme aynen ahlak yasasında olduğu gibi sonuçlarla ilgilenmez. Bir eylemin sonucunun iyi olup olmaması sorun teşkil etmez. Eylemin dayandığı ilkenin iyi olması, dolayısıyla hukuki açıdan da eylemin dayandığı yasanın iyi olması gerekir. Böyle bir yasanın olanağı da Kantçı metinlerin çözümlenmesi ile izah edilebilir. Anahtar Sözcükler:Ahlak metafiziği, Kant ahlakı, ahlak ve hukuk, evrensellik, evrensel yasa.